Doceń naszą pracę, kliknij:

Stosunki między zakresami nazw

Data dodania: 24.11.2012 21:51, Autor: Michał Waszak

Stosunki między zakresami nazw

 

Przypomnijmy, że zakres nazwy jest zbiorem przedmiotów, do których dane nazwy się odnoszą. Innymi słowy zakres nazwy jest zbiorem desygnatów. Zakresy poszczególnych nazw mogą pozostawać w różnych stosunkach – zakres jednej nazwy może być taki sam jak zakres drugiej nazwy, jeden zakres może się zawierać w drugim, zakresy mogą się krzyżować, albo wykluczać. Najbardziej przejrzystym sposobem przedstawiania stosunków między zakresami nazw jest zaznaczanie tych zakresów na diagramach odcinkowych za pomocą klamer.

Pierwszym pojęciem, jakie muszę w tym miejscu wyjaśnić jest pojęcie klasy uniwersalnej. Uniwersalnej, czyli obejmującej całość, wszystko co nas otacza. Klasa uniwersalna to po prostu zbiór desygnatów wszystkich nazw, które istnieją. W klasie uniwersalnej zawierasz się Ty, zawieram się ja, zawiera się Twój pies, Twoi znajomi, wszystkie Twoje ubrania, mój długopis itd. W klasie uniwersalnej zawiera się wszystko co istnieje. Klasę uniwersalną reprezentuje cały odcinek. Desygnaty określonych nazw będziemy zaznaczać na odcinkach klamrami.

Klasa uniwersalna 

Kiedy z klasy uniwersalnej wyłączymy desygnaty jakiejś nazwy, na przykład nazwy „podręcznik”, pozostałe desygnaty tworzą tzw. klasę negatywną, w tym przypadku określaną jako „nie-podręcznik”. Jeśli z klasy uniwersalnej wyłączymy desygnaty nazwy „koń”, klasę negatywną będziemy określać jako „nie-koń”, jeśli wyłączymy desygnaty nazwy „telefon”, klasę negatywną będziemy określać jako „nie-telefon” itd. Innymi słowy można określić klasę negatywną jako desygnaty dopełniające do klasy uniwersalnej desygnaty jakiejś nazwy.

Przejdźmy teraz do poszczególnych rodzajów stosunków między zakresami nazw. Wyróżnia się ich pięćzamienność, podrzędność, nadrzędność, krzyżowanie się i wykluczanie się. Dodatkowo, stosunek krzyżowania się występuje w postaci niezależności i podprzeciwieństwa, a stosunek wykluczania się w postaci przeciwieństwa i sprzeczności. Przyjęło się, że na diagramach odcinkowych zakresy nazw oznacza się symbolicznie literami S oraz P i w tym opracowaniu również będziemy się tego trzymać.

 

Zamienność

Stosunek zamienności zachodzi kiedy wszystkie desygnaty nazwy S są również desygnatami nazwy P i wszystkie desygnaty nazwy P są również desygnatami nazwy S. Na diagramie odcinkowym, stosunek zamienności wygląda następująco:

Stosunek zamienności

Przykład:

S – Quentin Tarantino

P – reżyser filmu „Pulp Fiction”

Quentin Tarantino jest reżyserem filmu “Pulp Fiction”. Nazwy “Quentin Tarantino” oraz nazwa “Pulp Fiction” występują zatem w stosunku zamienności.

 

Podrzędność

Stosunek podrzędności zachodzi, kiedy wszystkie desygnaty nazwy S są zarazem desygnatami nazwy P, jednakże nie wszystkie desygnaty nazwy P są zarazem desygnatami nazwy S. Na diagramie odcinkowym stosunek podrzędności przedstawia się następująco:

Stosunek podrzędności

Przykład:

S – śledź

P – ryba

Każdy śledź jest rybą, ale nie każda ryba jest śledziem. Nazwa „śledź” występuje zatem w stosunku podrzędności do nazwy „ryba”.

 

Widoczny tekst to tylko około 30% tego rozdziału. Aby uzyskać dostęp do wszystkich materiałów wraz z testami on-line, załóż konto w serwisie!

Zaloguj się lub załóż konto, aby uzystać dostęp do testu:
 
Logowanie
Załóż konto
Załóż konto użytkownika już teraz i uzyskaj pełny
dostęp do wykładów i testów on-line.